|
| 1 | +#!/usr/bin/env python3 |
| 2 | +# -*- coding: utf-8 -*- |
| 3 | +""" |
| 4 | +CrossValidationEngine v1.0 — Validação Cruzada Evolutiva (Módulo 3) |
| 5 | +
|
| 6 | +Identifica dependências ocultas entre capacidades e modela efeitos cascata. |
| 7 | +
|
| 8 | +Regras de inferência: |
| 9 | + R1 (Prerequisite): Se A requer B e B está ausente → A é inviável |
| 10 | + R2 (Cascade): Se A habilita B,C,D e A está ausente → B,C,D em risco |
| 11 | + R3 (Co-occurrence): A e B aparecem juntos em >80% dos sistemas → alta afinidade |
| 12 | + R4 (Bottleneck): Se A é prerequisite de >3 capacidades → bottleneck crítico |
| 13 | +""" |
| 14 | + |
| 15 | +from __future__ import annotations |
| 16 | + |
| 17 | +from dataclasses import dataclass, field |
| 18 | +from typing import Any |
| 19 | + |
| 20 | + |
| 21 | +@dataclass |
| 22 | +class CapabilityNode: |
| 23 | + """Nó no grafo de dependências entre capacidades.""" |
| 24 | + name: str |
| 25 | + domain: str |
| 26 | + category: str |
| 27 | + provides: list[str] = field(default_factory=list) # capacidades que habilita |
| 28 | + requires: list[str] = field(default_factory=list) # capacidades das quais depende |
| 29 | + influence_score: float = 0.0 |
| 30 | + cascade_impact: float = 0.0 |
| 31 | + |
| 32 | + |
| 33 | +@dataclass |
| 34 | +class DependencyEdge: |
| 35 | + """Aresta direcionada no grafo de dependências.""" |
| 36 | + source: str # "raciocinio.probabilistico" |
| 37 | + target: str # "metodos.quantitativo_experimental" |
| 38 | + weight: float # força da dependência (0-1) |
| 39 | + relation: str # "requires" | "enables" | "co_occurs" |
| 40 | + |
| 41 | + |
| 42 | +# ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════ |
| 43 | +# REGRAS DE DEPENDÊNCIA ENTRE CAPACIDADES |
| 44 | +# ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════ |
| 45 | + |
| 46 | +# (source_domain.category, target_domain.category, weight, relation) |
| 47 | +DEPENDENCY_RULES: list[tuple[str, str, float, str]] = [ |
| 48 | + # ─── Prerequisites (requires) ──────────────────────────────────────── |
| 49 | + ("metodos.Quantitativo experimental", "raciocinio.Probabilístico", 0.8, "requires"), |
| 50 | + ("metodos.Quantitativo experimental", "raciocinio.Dedutivo", 0.7, "requires"), |
| 51 | + ("metodos.Quantitativo correlacional", "raciocinio.Probabilístico", 0.6, "requires"), |
| 52 | + ("metodos.Meta-análise", "raciocinio.Probabilístico", 0.9, "requires"), |
| 53 | + ("metodos.Meta-análise", "dados.Metadados (revisões)", 0.8, "requires"), |
| 54 | + ("metodos.Revisão sistemática", "dados.Metadados (revisões)", 0.7, "requires"), |
| 55 | + ("dados.Dados longitudinais", "temporalidade.Longitudinal (longo prazo)", 0.9, "requires"), |
| 56 | + ("dados.Dados epidemiológicos", "populacao.Contexto clínico", 0.7, "requires"), |
| 57 | + ("dados.Dados comparativos (cross-cultural)", "populacao.Cross-cultural", 0.8, "requires"), |
| 58 | + ("raciocinio.Contrafactual", "raciocinio.Probabilístico", 0.5, "requires"), |
| 59 | + ("raciocinio.Probabilístico", "raciocinio.Dedutivo", 0.5, "requires"), |
| 60 | + |
| 61 | + # ─── Enablers (habilita) ──────────────────────────────────────────── |
| 62 | + ("raciocinio.Probabilístico", "metodos.Meta-análise", 0.9, "enables"), |
| 63 | + ("raciocinio.Probabilístico", "raciocinio.Bayesiano", 0.8, "enables"), |
| 64 | + ("raciocinio.Probabilístico", "raciocinio.Contrafactual", 0.6, "enables"), |
| 65 | + ("raciocinio.Sistêmico", "niveis_analise.Sistêmico/político", 0.7, "enables"), |
| 66 | + ("raciocinio.Sistêmico", "dominios.Neurociências", 0.5, "enables"), |
| 67 | + ("temporalidade.Longitudinal (longo prazo)", "dados.Dados longitudinais", 0.9, "enables"), |
| 68 | + ("temporalidade.Longitudinal (longo prazo)", "raciocinio.Probabilístico", 0.6, "enables"), |
| 69 | + ("paradigmas.Complexo/Sistêmico", "raciocinio.Sistêmico", 0.8, "enables"), |
| 70 | + ("paradigmas.Complexo/Sistêmico", "dominios.Sociologia", 0.5, "enables"), |
| 71 | + ("paradigmas.Pragmatista", "metodos.Misto sequencial", 0.7, "enables"), |
| 72 | + ("paradigmas.Pragmatista", "metodos.Misto convergente", 0.7, "enables"), |
| 73 | + ("teoria_jogos.Equilíbrio de Nash", "raciocinio.Probabilístico", 0.6, "enables"), |
| 74 | + ("teoria_jogos.Equilíbrio de Nash", "raciocinio.Contrafactual", 0.5, "enables"), |
| 75 | + ("teoria_jogos.Cooperativo", "niveis_analise.Sistêmico/político", 0.5, "enables"), |
| 76 | + |
| 77 | + # ─── Co-occurrence (alta afinidade) ───────────────────────────────── |
| 78 | + ("paradigmas.Fenomenológico", "metodos.Qualitativo fenomenológico", 0.95, "co_occurs"), |
| 79 | + ("paradigmas.Fenomenológico", "dados.Dados qualitativos (entrevistas)", 0.90, "co_occurs"), |
| 80 | + ("paradigmas.Positivista", "metodos.Quantitativo experimental", 0.90, "co_occurs"), |
| 81 | + ("paradigmas.Positivista", "raciocinio.Dedutivo", 0.80, "co_occurs"), |
| 82 | + ("paradigmas.Construtivista", "metodos.Qualitativo grounded theory", 0.85, "co_occurs"), |
| 83 | + ("raciocinio.Indutivo", "metodos.Qualitativo grounded theory", 0.80, "co_occurs"), |
| 84 | + ("raciocinio.Abdutivo", "paradigmas.Pragmatista", 0.75, "co_occurs"), |
| 85 | + ("teoria_jogos.Bayesiano", "raciocinio.Probabilístico", 0.85, "co_occurs"), |
| 86 | + ("teoria_jogos.Evolutivo", "paradigmas.Complexo/Sistêmico", 0.75, "co_occurs"), |
| 87 | + ("dominios.Neurociências", "dados.Dados neurobiológicos", 0.90, "co_occurs"), |
| 88 | + ("dominios.Antropologia", "metodos.Qualitativo fenomenológico", 0.80, "co_occurs"), |
| 89 | + ("dominios.Economia comportamental", "teoria_jogos.Bayesiano", 0.75, "co_occurs"), |
| 90 | +] |
| 91 | + |
| 92 | + |
| 93 | +# ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════ |
| 94 | +# ENGINE |
| 95 | +# ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════ |
| 96 | + |
| 97 | +class CrossValidationEngine: |
| 98 | + """Motor de validação cruzada entre capacidades do ecossistema. |
| 99 | +
|
| 100 | + Constrói um grafo de dependências a partir de regras pré-definidas |
| 101 | + e do scan noológico, identificando bottlenecks, efeitos cascata |
| 102 | + e afinidades estruturais. |
| 103 | + """ |
| 104 | + |
| 105 | + def __init__(self): |
| 106 | + self.nodes: dict[str, CapabilityNode] = {} |
| 107 | + self.edges: list[DependencyEdge] = [] |
| 108 | + self._node_key = lambda d, c: f"{d}.{c}" |
| 109 | + |
| 110 | + # ─── GRAPH CONSTRUCTION ────────────────────────────────────────────── |
| 111 | + |
| 112 | + def build_graph(self, noological_scan: dict[str, Any]) -> dict[str, CapabilityNode]: |
| 113 | + """Constrói grafo de dependências a partir do scan noológico. |
| 114 | +
|
| 115 | + Cria nós para todas as 92 categorias e arestas a partir |
| 116 | + das DEPENDENCY_RULES. |
| 117 | + """ |
| 118 | + self.nodes = {} |
| 119 | + self.edges = [] |
| 120 | + |
| 121 | + dims = noological_scan.get("dimensions", {}) |
| 122 | + for dim_key, dim_data in dims.items(): |
| 123 | + all_cats = dim_data.get("covered", []) + dim_data.get("absent", []) |
| 124 | + for cat in all_cats: |
| 125 | + node_key = self._node_key(dim_key, cat) |
| 126 | + self.nodes[node_key] = CapabilityNode( |
| 127 | + name=cat, |
| 128 | + domain=dim_key, |
| 129 | + category=cat, |
| 130 | + ) |
| 131 | + |
| 132 | + # Aplicar regras de dependência |
| 133 | + for src_key, tgt_key, weight, relation in DEPENDENCY_RULES: |
| 134 | + if src_key in self.nodes and tgt_key in self.nodes: |
| 135 | + self.edges.append(DependencyEdge( |
| 136 | + source=src_key, target=tgt_key, |
| 137 | + weight=weight, relation=relation, |
| 138 | + )) |
| 139 | + src_node = self.nodes[src_key] |
| 140 | + tgt_node = self.nodes[tgt_key] |
| 141 | + if relation == "requires": |
| 142 | + src_node.requires.append(tgt_key) |
| 143 | + elif relation == "enables": |
| 144 | + src_node.provides.append(tgt_key) |
| 145 | + # co_occurs não altera provides/requires |
| 146 | + |
| 147 | + return self.nodes |
| 148 | + |
| 149 | + # ─── BOTTLENECK DETECTION ──────────────────────────────────────────── |
| 150 | + |
| 151 | + def find_bottlenecks(self, min_dependents: int = 3) -> list[CapabilityNode]: |
| 152 | + """Identifica bottlenecks: nós que habilitam (provides/requires) muitas outras capacidades. |
| 153 | +
|
| 154 | + Um nó é bottleneck se: |
| 155 | + - Habilita (provides) >= min_dependents outros nós, OU |
| 156 | + - É prerequisite (outros requires apontam para ele) >= min_dependents |
| 157 | + """ |
| 158 | + # Contar quantos nós cada nó habilita (provides) |
| 159 | + provides_count: dict[str, int] = {} |
| 160 | + # Contar quantos nós dependem de cada nó (reverse requires) |
| 161 | + depended_by_count: dict[str, int] = {} |
| 162 | + |
| 163 | + for node_key, node in self.nodes.items(): |
| 164 | + provides_count[node_key] = len(node.provides) |
| 165 | + depended_by_count[node_key] = 0 |
| 166 | + |
| 167 | + for edge in self.edges: |
| 168 | + if edge.relation == "requires": |
| 169 | + depended_by_count[edge.target] = depended_by_count.get(edge.target, 0) + 1 |
| 170 | + |
| 171 | + bottlenecks = [] |
| 172 | + for node_key, node in self.nodes.items(): |
| 173 | + total_influence = provides_count.get(node_key, 0) + depended_by_count.get(node_key, 0) |
| 174 | + if total_influence >= min_dependents: |
| 175 | + node.influence_score = min(1.0, total_influence / 10.0) |
| 176 | + bottlenecks.append(node) |
| 177 | + |
| 178 | + # Ordenar por influence_score decrescente |
| 179 | + bottlenecks.sort(key=lambda n: n.influence_score, reverse=True) |
| 180 | + return bottlenecks |
| 181 | + |
| 182 | + # ─── CASCADE IMPACT ────────────────────────────────────────────────── |
| 183 | + |
| 184 | + def cascade_impact(self, noological_scan: dict[str, Any]) -> dict[str, float]: |
| 185 | + """Calcula impacto em cascata: se categoria X está ausente, quantas outras são afetadas. |
| 186 | +
|
| 187 | + Retorna dict: {node_key: cascade_score} onde cascade_score é o número |
| 188 | + de capacidades que dependem direta ou indiretamente desta, ponderado |
| 189 | + pelos pesos das arestas. |
| 190 | + """ |
| 191 | + dims = noological_scan.get("dimensions", {}) |
| 192 | + cascade: dict[str, float] = {} |
| 193 | + |
| 194 | + for node_key, node in self.nodes.items(): |
| 195 | + # Verificar se esta categoria está ausente no scan |
| 196 | + dim_data = dims.get(node.domain, {}) |
| 197 | + absent_cats = dim_data.get("absent", []) |
| 198 | + if node.category not in absent_cats: |
| 199 | + continue # só calcular impacto para categorias ausentes |
| 200 | + |
| 201 | + # Impacto direto: soma dos pesos das arestas "enables" |
| 202 | + direct = sum( |
| 203 | + e.weight for e in self.edges |
| 204 | + if e.source == node_key and e.relation == "enables" |
| 205 | + ) |
| 206 | + # Impacto reverso: quantos nós "require" este |
| 207 | + reverse = sum( |
| 208 | + e.weight for e in self.edges |
| 209 | + if e.target == node_key and e.relation == "requires" |
| 210 | + ) |
| 211 | + cascade[node_key] = round(direct + reverse, 2) |
| 212 | + |
| 213 | + return cascade |
| 214 | + |
| 215 | + # ─── CO-OCCURRENCE ─────────────────────────────────────────────────── |
| 216 | + |
| 217 | + def co_occurrence_matrix(self) -> dict[tuple[str, str], float]: |
| 218 | + """Calcula matriz de co-ocorrência entre pares de categorias. |
| 219 | +
|
| 220 | + Retorna: {(cat_a, cat_b): affinity_score} |
| 221 | + """ |
| 222 | + matrix: dict[tuple[str, str], float] = {} |
| 223 | + for edge in self.edges: |
| 224 | + if edge.relation == "co_occurs": |
| 225 | + items = sorted([edge.source, edge.target]) |
| 226 | + key: tuple[str, str] = (items[0], items[1]) |
| 227 | + matrix[key] = max(matrix.get(key, 0), edge.weight) |
| 228 | + return matrix |
| 229 | + |
| 230 | + # ─── DETECT CYCLES ─────────────────────────────────────────────────── |
| 231 | + |
| 232 | + def detect_cycles(self) -> list[list[str]]: |
| 233 | + """Detecta ciclos no grafo de dependências (A→B→A). |
| 234 | +
|
| 235 | + Retorna lista de ciclos encontrados. |
| 236 | + """ |
| 237 | + cycles = [] |
| 238 | + for edge_a in self.edges: |
| 239 | + if edge_a.relation not in ("requires", "enables"): |
| 240 | + continue |
| 241 | + for edge_b in self.edges: |
| 242 | + if edge_b.relation not in ("requires", "enables"): |
| 243 | + continue |
| 244 | + if edge_a.source == edge_b.target and edge_a.target == edge_b.source: |
| 245 | + cycle = [edge_a.source, edge_a.target] |
| 246 | + if cycle not in cycles and list(reversed(cycle)) not in cycles: |
| 247 | + cycles.append(cycle) |
| 248 | + return cycles |
0 commit comments