|
| 1 | +# Ders 08: Trait Kullanımı |
| 2 | + |
| 3 | +**trait** türü belirli bir davranış kümesini tanımlayan ve bunu bir veya birden fazla veri yapısına uygulayabilen bir |
| 4 | +enstrüman olarak düşünülebilir. C# tarafındaki **interface** türüne ve kullanım amacına benzer olduğunu söyleyebiliriz. |
| 5 | +Özellikle **generic** yapılarla kullanıldığında büyük esneklik sağlar _(ki Generics bölümünde trait'lerin dinamik |
| 6 | +kullanımına değinilmektedir)_ Rust standart kütüphanesi ile gelen bir çok faydalı ve kullanışlı trait de vardır. **Debug |
| 7 | +**, **Copy**, **Clone**, **Add**, **Display**, **From** ve benzerleri bunlara örnek olarak gösterilebilir. |
| 8 | + |
| 9 | +## Trait Tanımlama ve Kullanımı |
| 10 | + |
| 11 | +Aşağıdaki örnekte **Service** adında bir trait tanımlanmıştır. **activate**, **deactivate** ve **status** olmak üzere üç |
| 12 | +metot bildirimi/davranış tanımı içermektedir. |
| 13 | + |
| 14 | +```rust |
| 15 | +trait Service { |
| 16 | + fn activate(&mut self); |
| 17 | + fn deactivate(&mut self); |
| 18 | + fn status(&self) { |
| 19 | + println!("Service status"); |
| 20 | + } |
| 21 | +} |
| 22 | +``` |
| 23 | + |
| 24 | +Bu trait aşağıdaki gibi Redis ve HeathCheck isimli veri yapılarına uygulanabilir. |
| 25 | + |
| 26 | +```rust |
| 27 | +struct Redis; |
| 28 | +struct HealthCheck { |
| 29 | + is_online: bool, |
| 30 | +} |
| 31 | + |
| 32 | +impl Service for Redis { |
| 33 | + fn activate(&mut self) { |
| 34 | + println!("Activating Redis"); |
| 35 | + } |
| 36 | + fn deactivate(&mut self) { |
| 37 | + println!("Deactivating Redis"); |
| 38 | + } |
| 39 | +} |
| 40 | + |
| 41 | +impl Service for HealthCheck { |
| 42 | + fn activate(&mut self) { |
| 43 | + self.is_online = true; |
| 44 | + println!("Activating HealthCheck"); |
| 45 | + } |
| 46 | + fn deactivate(&mut self) { |
| 47 | + println!("Deactivating HealthCheck"); |
| 48 | + } |
| 49 | + fn status(&self) { |
| 50 | + println!("Service status: {}", self.is_online); |
| 51 | + } |
| 52 | +} |
| 53 | +``` |
| 54 | + |
| 55 | +Dikkat edilmesi gereken noktalardan birisi Redis veri yapısında status isimli davranışın yazılmamasıdır. Dolayısıyla |
| 56 | +default trait davranışının uygulandığını ifade edebiliriz. |
| 57 | + |
| 58 | +## Fonksiyon Parametresi Olarak Trait Kullanımı |
| 59 | + |
| 60 | +Bir trait'i parametre olarak alan fonksiyonlar da yazılabilir ve böylece söz konusu trait'i uygulayan herhangi bir yapı |
| 61 | +ilgili fonksiyonda kullanılabilir. Trait'leri fonksiyonlara almanın iki farklı yolu vardır. |
| 62 | + |
| 63 | +- **impl Trait Kullanımı** |
| 64 | + |
| 65 | +```rust |
| 66 | +fn start_sample(service: &mut impl Service) { |
| 67 | + service.activate(); |
| 68 | + println!("{:?}", service.status()); |
| 69 | + service.deactivate(); |
| 70 | + println!("{:?}", service.status()); |
| 71 | +} |
| 72 | +``` |
| 73 | + |
| 74 | +- **Generic Trait Kullanımı** |
| 75 | + |
| 76 | +```rust |
| 77 | +fn start_sample2<T: Service>(service: &mut T) { |
| 78 | + service.activate(); |
| 79 | + println!("{:?}", service.status()); |
| 80 | + service.deactivate(); |
| 81 | + println!("{:?}", service.status()); |
| 82 | +} |
| 83 | +``` |
| 84 | + |
| 85 | +Buraya kadar anlatılan örnekler aşağıdaki kod parçasındaki gibi denenebilirs. |
| 86 | + |
| 87 | +```rust |
| 88 | +fn main() { |
| 89 | + let mut redis_instance = Redis; |
| 90 | + let mut doctor = HealthCheck { is_online: false }; |
| 91 | + |
| 92 | + start_sample(&mut redis_instance); |
| 93 | + start_sample(&mut doctor); |
| 94 | + start_sample2(&mut redis_instance); |
| 95 | +} |
| 96 | +``` |
| 97 | + |
| 98 | +## Varsayılan Trait Metodu |
| 99 | + |
| 100 | +Bazı durumlarda bir trait içinde **varsayılan** işlevsellik sunan bir davranış tanımlanabilir. Bu metot, trait'i |
| 101 | +uygulayan yapı tarafından **ezilmek/override zorunda değildir**. Aşağıdaki kod parçasını göz önüne alalım. Örnekte * |
| 102 | +*Payment** isimli bir trait tanımlanmıştır. **pay** metodu varsayılan olarak nakit ödeme işlemini icra eder ama |
| 103 | +istenirse farklı bir veri yapısında bu davranış farklı şekilde uygulanabilir. |
| 104 | + |
| 105 | +```rust |
| 106 | +trait Payment { |
| 107 | + fn pay(&self, amount: f64) { |
| 108 | + println!("Paid {:.2} with cash.", amount); |
| 109 | + } |
| 110 | +} |
| 111 | +``` |
| 112 | + |
| 113 | +Farklı ödeme türleri için söz konusu trait'in aşağıdaki kod parçasında olduğu gibi uygulandığını düşünelim. Dikkat |
| 114 | +edileceği üzere kredi kartı ödemeleri için aynı davranışın farklı bir işleyişi tasarlanmıştır. |
| 115 | + |
| 116 | +```rust |
| 117 | +struct DebitCard; |
| 118 | +impl Payment for DebitCard {} |
| 119 | + |
| 120 | +struct CompanyAccount; |
| 121 | +impl Payment for CompanyAccount {} |
| 122 | + |
| 123 | +struct CreditCard; |
| 124 | +impl Payment for CreditCard { |
| 125 | + fn pay(&self, amount: f64) { |
| 126 | + let amount_with_commision = amount * 1.1; |
| 127 | + println!("Paid {:.2} with credit card.", amount_with_commision); |
| 128 | + } |
| 129 | +} |
| 130 | + |
| 131 | +fn main() { |
| 132 | + let debit_payment = DebitCard; |
| 133 | + let company_payment = CompanyAccount; |
| 134 | + let card_payment = CreditCard; |
| 135 | + |
| 136 | + debit_payment.pay(100.0); |
| 137 | + card_payment.pay(100.0); |
| 138 | + company_payment.pay(100.0); |
| 139 | +} |
| 140 | +``` |
| 141 | + |
| 142 | +## Trait Object |
| 143 | + |
| 144 | +Bazı durumlarda trait'i implemente eden nesneleri **dinamik olarak** saklamak isteyebiliriz. Bu gibi durumlarda **Trait |
| 145 | +Object** kullanılır. Çizim davranışını tarifleyen **Draw** isimli bir trait nesnesini ele alalım. |
| 146 | + |
| 147 | +```rust |
| 148 | +trait Draw { |
| 149 | + fn draw(&self); |
| 150 | +} |
| 151 | +``` |
| 152 | + |
| 153 | +ve bu trait'i implemente eden bazı veri yapıları oluşturalım. |
| 154 | + |
| 155 | +```rust |
| 156 | +struct Circle; |
| 157 | +struct Square; |
| 158 | +struct Player; |
| 159 | + |
| 160 | +impl Draw for Circle { |
| 161 | + fn draw(&self) { |
| 162 | + println!("Drawing a circle"); |
| 163 | + } |
| 164 | +} |
| 165 | + |
| 166 | +impl Draw for Square { |
| 167 | + fn draw(&self) { |
| 168 | + println!("Drawing a square"); |
| 169 | + } |
| 170 | +} |
| 171 | + |
| 172 | +impl Draw for Player { |
| 173 | + fn draw(&self) { |
| 174 | + println!("Drawing a player"); |
| 175 | + } |
| 176 | +} |
| 177 | +``` |
| 178 | + |
| 179 | +Bir vektör değişkeninde **Draw trait**' ini uygulayan **farklı nesneleri** tutabilir ve toplu işlemler |
| 180 | +gerçekleştirebiliriz. Özellikle aynı davranışı farklı şekillerde uygulayan ama sayıları çalışma zamanında belli olan |
| 181 | +heap odaklı nesne toplulukları göz önüne alındığında bu teknik oldukça kullanışlıdır. |
| 182 | + |
| 183 | +```rust |
| 184 | +fn draw_shapes(shapes: &Vec<&dyn Draw>) { |
| 185 | + for shape in shapes.iter() { |
| 186 | + shape.draw(); |
| 187 | + } |
| 188 | +} |
| 189 | +``` |
| 190 | + |
| 191 | +Örnek bir kullanım, |
| 192 | + |
| 193 | +```rust |
| 194 | +fn main() { |
| 195 | + // Trait Object kullanımı |
| 196 | + let red_ball = Circle; |
| 197 | + let blue_ball = Circle; |
| 198 | + let wall = Square; |
| 199 | + let warrior = Player; |
| 200 | + let level_1: Vec<&dyn Draw> = vec![&red_ball, &blue_ball, &wall, &warrior]; |
| 201 | + draw_shapes(&level_1); |
| 202 | +} |
| 203 | +``` |
| 204 | + |
| 205 | +## Özet |
| 206 | + |
| 207 | +| Konu | Açıklama | |
| 208 | +|-----------------------------|----------------------------------------------------------------| |
| 209 | +| **Trait Tanımlama** | `trait TraitAdı { ... }` şeklinde tanımlanır. | |
| 210 | +| **Trait Implementasyonu** | `impl TraitAdı for StructAdı { ... }` | |
| 211 | +| **Generic Trait Kullanımı** | `fn func<T: TraitAdı>(param: &T) { ... }` | |
| 212 | +| **Trait Object Kullanımı** | `&dyn TraitAdı` şeklinde dinamik nesne tutulur. | |
| 213 | +| **Varsayılan Trait Metodu** | Trait içinde metod için varsayılan implementasyon yazılabilir. | |
0 commit comments