Dokument opisuje zasady podatkowe zaimplementowane w kalkulatorze pit-38, zgodnie z ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2025.163 t.j.).
Stan prawny: kwiecień 2026 r.
- Przegląd
- Stawka podatkowa
- Przeliczanie walut — kurs NBP
- Metoda FIFO dla akcji
- Odliczanie strat — akcje
- Przenoszenie kosztów — kryptowaluty
- Separacja źródeł — akcje vs krypto
- Przepisy przejściowe
- Dywidendy
- Źródła
PIT-38 to roczne zeznanie podatkowe od dochodów kapitałowych. Obejmuje:
- Sprzedaż papierów wartościowych (akcje, obligacje, ETF) — art. 30b ust. 1
- Sprzedaż instrumentów pochodnych (opcje, kontrakty) — art. 30b ust. 1
- Sprzedaż udziałów (akcji) w spółkach — art. 30b ust. 1
- Odkupienie jednostek funduszy inwestycyjnych (od 2024 r.) — art. 30b ust. 1 pkt 5
- Sprzedaż walut wirtualnych (kryptowaluty) — art. 30b ust. 1a
Termin złożenia: 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. PIT-38 należy złożyć nawet przy stracie (aby zachować prawo do odliczenia).
19% zryczałtowany podatek od dochodów kapitałowych (art. 30b ust. 1, 1a).
Podatek = max(0, podstawa_opodatkowania × 0,19)
Gdzie podstawa = przychód − koszty − straty_z_lat_ubiegłych.
Kwoty w walutach obcych przelicza się na PLN po średnim kursie NBP (Narodowy Bank Polski, tabela „a") z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień transakcji.
- „Dzień roboczy" wyklucza weekendy (sobota, niedziela) oraz polskie święta
- Jeśli dzień przed transakcją nie jest dniem roboczym, cofamy się dalej
- Przykład: transakcja w poniedziałek 3 stycznia → kurs z piątku 31 grudnia (chyba że 31.12 to święto — wtedy 30.12 itd.)
Metodę tę implementuje Exchanger.get_day_one().
Przy sprzedaży papierów wartościowych koszt uzyskania ustala się metodą FIFO (First In, First Out). Najpierw sprzedawane są akcje kupione najwcześniej.
Każdy ticker ma własną kolejkę FIFO. Przy sprzedaży:
- Dopasuj do najstarszej pozycji kupna
- Jeśli sprzedaż wyczerpuje pozycję — przejdź do następnej
- Przy częściowej sprzedaży — podziel pozycję proporcjonalnie
- Koszt przeliczany na PLN po kursie z daty kupna (nie sprzedaży)
Implementuje to PerStockProfitCalculator z Queue.
Strata z kapitałów pieniężnych (akcje, obligacje, instrumenty pochodne, fundusze inwestycyjne od 2024 r.) może być odliczona od dochodu z tego samego źródła w 5 kolejnych latach podatkowych, na dwa sposoby:
Odliczenie w każdym z 5 kolejnych lat, maksymalnie 50% kwoty straty rocznie.
Przykład: strata 10 000 PLN w 2023 r.
- 2024: odliczenie max 5 000 PLN
- 2025: odliczenie max 5 000 PLN
- ...aż do 2028 (5 lat od 2023)
Jednorazowe odliczenie w jednym z 5 kolejnych lat podatkowych, do kwoty 5 000 000 PLN. Nieodliczona reszta — w pozostałych latach tego 5-letniego okresu, z limitem 50% straty rocznie.
Przykład: strata 8 000 000 PLN w 2023 r.
- 2024: jednorazowe odliczenie 5 000 000 PLN
- 2025–2028: reszta (3 000 000 PLN), max 50% straty/rok = max 4 000 000 PLN/rok
Dla strat poniesionych od 2019 r. o wartości poniżej 5 mln PLN, opcja jednorazowa oznacza, że całą stratę można odliczyć od razu — limit 50% nie ma znaczenia. Limit 50% obowiązuje tylko gdy:
- Strata powstała w 2018 r. lub wcześniej (stare zasady), LUB
- Strata przekracza 5 000 000 PLN
- Limit czasowy: wyłącznie 5 kolejnych lat podatkowych po roku straty
- Limit kwotowy: max 50% straty rocznie (lub 5 mln PLN jednorazowo)
- To samo źródło: strata z kapitałów pieniężnych odliczana wyłącznie od dochodu z kapitałów pieniężnych (art. 30b ust. 1)
- Obowiązek złożenia PIT-38: nawet przy stracie — inaczej nie ma podstawy do odliczenia w przyszłości
Kryptowaluty nie podlegają zasadom odliczania strat z art. 9 ust. 3. Zamiast tego stosuje się odrębny mechanizm z art. 22 ust. 16:
Nadwyżka kosztów uzyskania przychodów nad przychodami z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej uzyskanymi w roku podatkowym powiększa koszty uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej poniesione w następnym roku podatkowym.
| Cecha | Akcje (art. 9 ust. 3) | Kryptowaluty (art. 22 ust. 16) |
|---|---|---|
| Nazwa mechanizmu | Odliczenie straty | Przeniesienie nadwyżki kosztów |
| Limit czasowy | 5 kolejnych lat | Brak limitu (*) |
| Limit roczny | Max 50% straty | Brak limitu |
| Jednorazowe odliczenie | Do 5 mln PLN | Nie dotyczy |
| Wykazywane jako | Strata w PIT-38 (sekcja C/D) | Koszty w PIT-38 (sekcja E) |
(*) Literalna treść art. 22 ust. 16 mówi o "następnym roku podatkowym" (l.poj.), ale Dyrektor KIS w interpretacjach potwierdził, że nadwyżka kosztów może być rozliczana w kolejnych latach podatkowych bez ograniczenia czasowego (wykładnia celowościowa).
Zgodnie z art. 30b ust. 6a, PIT-38 należy złożyć nawet jeśli w danym roku nie było przychodów z krypto, ale poniesiono koszty nabycia walut wirtualnych. Dzięki temu koszty zostaną wykazane i przeniesione na kolejny rok.
Zgodnie z art. 30b ust. 5d:
Dochodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach określonych w ust. 1 [papiery wartościowe] oraz w art. 27 lub art. 30c.
Zgodnie z art. 9 ust. 3a pkt 2 — nie można pomniejszać dochodu z walut wirtualnych o straty z innych kapitałów pieniężnych.
| Strata z → | Odliczenie od ↓ | Dozwolone? |
|---|---|---|
| Akcje | Akcje | TAK |
| Akcje | Obligacje | TAK (*) |
| Akcje | Instrumenty pochodne | TAK (*) |
| Akcje | Fundusze inwestycyjne | TAK (od 2024) (*) |
| Akcje | Kryptowaluty | NIE |
| Kryptowaluty | Kryptowaluty | TAK |
| Kryptowaluty | Akcje | NIE |
| Kryptowaluty | Fundusze | NIE |
(*) Wszystkie te instrumenty należą do tego samego źródła przychodu — "kapitały pieniężne" opodatkowane na podstawie art. 30b ust. 1. Strata z jednego typu można odliczyć od dochodu z innego typu w ramach tego źródła.
Od 2024 r. dochody z funduszy inwestycyjnych (odkupienie/konwersja jednostek) są rozliczane samodzielnie przez podatnika w PIT-38 (wcześniej pobierał podatek fundusz). Dzięki temu:
- Straty z funduszy można kompensować z zyskami z akcji i odwrotnie
- Straty z funduszy poniesione przed 2024 nie podlegają odliczeniu
Nowelizacja z 9 listopada 2018 r. wprowadziła opcję jednorazowego odliczenia do 5 mln PLN (sposób 2). Nowe zasady dotyczą strat poniesionych w latach podatkowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2018 r., czyli od roku 2019.
| Rok straty | Metody odliczenia | Okres odliczenia |
|---|---|---|
| ≤ 2018 | Tylko 50% rocznie (stare zasady) | 5 lat od straty |
| ≥ 2019 | 50% rocznie lub jednorazowo do 5 mln PLN | 5 lat od straty |
Uwaga: Straty z 2018 r. i wcześniejsze mogły być odliczane do 2023 r. (5 lat). Na dzień dzisiejszy (2026 r.) najstarsza odliczalna strata pochodzi z roku 2021 (odliczalna w latach 2022–2026).
Dywidendy z zagranicznych akcji (np. amerykańskie przez Revolut) podlegają podatkowi u źródła na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Akcje USA z formularzem W-8BEN: 15% podatek pobrany w USA → 4% dopłaty w Polsce (19% − 15%). Bez W-8BEN: 30% podatek USA → 0% w Polsce (nadwyżki nie można odzyskać).
Kalkulator pokazuje przychody z dywidend, ale nie oblicza kompensacji podatku u źródła. Informacja ta ma charakter poglądowy.
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2025.163 t.j.) — art. 9 ust. 3, art. 22 ust. 16, art. 30b
- Stockbroker.pl — Jak rozliczać straty z lat ubiegłych
- e-pity.pl — Podatek od kryptowalut
- Poradnik Przedsiębiorcy — Rozliczenie straty z akcji
- Poradnik Przedsiębiorcy — Rozliczenie straty podatkowej z lat ubiegłych
- nex.katowice.pl — Czy stratę z akcji można rozliczyć z dochodem z kryptowalut
- podatekgieldy.pl — Strata z giełdy
- podatekgieldy.pl — Kompletny przewodnik PIT-38
- pit.pl — Rozliczenie straty podatkowej
- Koinly — Poland Crypto Tax Guide
- prawo.pl — Obrót walutami wirtualnymi interpretacja KIS
- Lexlege — art. 30b ustawy o PIT
- arslege.pl — art. 9 ustawy o PIT
- podatki.gov.pl — PIT-38 za 2025 rok
- saregofinance.pl — PIT-38 dla brokerów zagranicznych
- Interpretacje Dyrektora KIS dot. art. 22 ust. 16 — potwierdzenie że nadwyżka kosztów z krypto przenosi się na kolejne lata bez limitu czasowego (wykładnia celowościowa)